Forum
Cẩm nang du lịch Địa danh Du lịch

Huyền thoại Bạch Đằng giang

Advertisement

(TPO) – Hơn 7 thế kỷ giấu mình trong mịt mùng lòng đất, những bãi cọc của cuộc thủy chiến năm xưa như chứng nhân của lịch sử, kể ta nghe về chiến tích của cha ông, kể ta nghe về câu chuyện của Làng Rừng, về những tiền nhân của vùng đất đầu sóng ngọn gió sáng mãi bản thiên hùng ca.

Bí ẩn Làng Rừng

Cách TP Hạ Long (Quảng Ninh) chừng 40km, xã đảo Hà Nam sừng sững án ngự giữa ngã ba sông Chanh, nơi còn in dấu 3 cuộc thuỷ chiến của quân dân nhà Trần cách đây gần 10 thế kỷ. Những bãi cọc Bạch Đằng vẫn còn đó, những huyền thoại về dòng sông vẫn được lưu truyền như lời nhắc nhở về một quá khứ hào hùng của người dân đất đảo Hà Nam.

Sông Chanh (sông Bạch Đằng xưa) chia cách hai huyện Thuỷ Nguyên (Hải Phòng) và Quảng Yên (Quảng Ninh) vẫn còn lưu giữ những ký ức lịch sử. Đi từ bến phà Rừng xuôi theo con nước xuống hạ lưu sông là vô vàn những câu chuyện như huyền sử, chính sử của người dân ven hai bên bờ. Chuyện kể về một thời hoàng kim, thời cha ông đánh giặc trên chính mảnh đất quê hương.

< Biển chỉ dẫn vào bãi cọc Yên Giang, thuộc thị xã Quảng Yên, Quảng Ninh.
Dulichgo
Về xã đảo Hà Nam chỉ cần hỏi đường về bãi cọc Bạch Đằng, ngay đến đứa trẻ lên 5 cũng chỉ đúng đường. Sau mấy khúc cua trên con đường bê tông chạy tít tắp trong làng, ông Nguyễn Văn Bình (76 tuổi) dẫn chúng tôi ra bãi cọc Yên Giang rồi Đồng Vạn Muối và Đồng Má Ngựa. Những địa danh khảo cổ về chiến thuật quân sự của quân dân nhà Trần cách đây gần 1.000 năm.

Theo các bô lão trong vùng, làng đảo Hà Nam xưa là một gò đất trống giữa sông Bạch Đằng, được các cụ Tiên công quai đê, đắp đập lấn biển mà thành. Đến thời nhà Trần, nhiều cuộc chiến đã diễn ra ngay chính tại cửa sông này và cho đến ngày nay, dòng sông đã bồi lấp đi những dấu tích của các vị tiền nhân. Những bãi cọc được phát lộ chỉ là số ít những bãi cọc đã làm nên chiến thắng lẫy lừng của tiền nhân.

< Bãi cọc Bạch Đằng tại phường Yên Giang, TX. Quảng Yên, Quảng Ninh.

Hầu hết cọc được đóng xuống lòng sông Bạch Đằng đều là gỗ lim. Một số ít là gỗ táu còn nguyên cả vỏ. Các nhà khảo cổ đo chiều dài của các chiếc cọc từ 1,75m – 2,8m, với đường kính 31cm. Tất cả, đều được đẽo nhọn một đầu, để cắm sâu xuống đất 0,5 – 1m, với thế hơi nghiêng 45 độ về hướng sông Bạch Đằng.

“Ngày nay, tiếng tăm lừng lẫy của Bạch Đằng giang dường như đã làm người ta sao nhãng về một địa danh, địa danh vốn gắn liền với dòng sông huyền thoại này như hình với bóng, đó là Làng Rừng” – Cụ Nguyễn Văn Bình, phường Yên Giang chia sẻ.

< Dấu tích còn sót lại của một cây cọc tại di tích chiến thắng Bạch Đằng ở bãi cọc Yên Giang.

Thời Trần, Làng Rừng còn có tên gọi khác là trại An Hưng. Thuở ấy, Làng Rừng còn nhỏ bé nằm dưới chân núi Tiên Sơn. Đến thời Lê do phải tránh húy của Vua Lê Anh Tông nên trại An Hưng đổi thành xã Yên Hưng trùng tên gọi với huyện Yên Hưng thời đó. Mãi tới năm 1959 xã Yên Hưng mới đổi thành xã Yên Giang, và bây giờ là phường Yên Giang thuộc thị xã Quảng Yên.

Theo lời kể của các vị cao tuổi trong vùng, Làng Rừng xưa kia có rất nhiều cây cổ thụ như lim, táu, sến, quếch… chim muông hót véo von suốt ngày. Gọi là làng nhưng thực chất không khác gì bản trong rừng. Trải qua 3 cuộc thủy chiến, cây cổ thụ được dân làng đốn hạ gần hết để làm cọc cắm sâu xuống lòng sông chắn quân thù. Nhờ những cây này mà làm nên chiến thắng, nhưng cũng từ đó Làng Rừng cũng không còn cây.

< Hố khai quật di tích bãi cọc đồng Vạn Muối, phường Nam Hòa, tháng 11-2007.
Dulichgo
“Huyền thoại nhưng không phải không có sự thật, bởi vì trong làng vẫn còn đó những địa danh như phà Rừng, chợ Rừng, giếng Rừng… và đặc biệt là vẫn còn 2 cây lim cổ thụ nghìn năm tuổi nằm ở trung tâm xã” – Cụ Lê Khoái, hội người cao tuổi phường Yên Giang khẳng định.

Đầu năm 1288, khi Trần Hưng Đạo đưa quân đi qua vùng đất này để tìm thế trận cho cuộc thuỷ chiến, ông rất ngạc nhiên khi nhìn thấy người dân ở đây hoàn toàn khác biệt so với những nơi khác. Một người dân có thể thông thạo việc chài lưới và cũng tinh tường việc nhà nông, chưa kể đến họ còn sinh sống trên một vùng đất đắc địa, nơi 5 con sông đổ về ôm trọn lấy Làng Rừng.

< Những dấu tích trong trận đồ năm xưa tại Đồng Vạn Muối được giới khảo cổ học nghiên cứu năm 2009.

Khi phát động cuộc chiến, người dân Làng Rừng từ những nông phu chân đất đứng lên thành những chiến binh quả cảm. Từ việc đóng thuyền buồm đi ngược gió để đánh úp quân thù đến việc đóng cọc cắm sâu xuống lòng sông chỉ diễn ra vỏn vẹn trong vòng 1 tháng. Những ngư dân sông nước quanh vùng cũng đến xin gia nhập đội quân, và họ cũng chính là những người tiên phong ra trận nhử địch vào chiến địa.

Khi giặc tan, buổi yên bình họ lại trở về là những nông dân lành hiền cày cuốc, quăng lưới tung chài bám biển vươn khơi. Đất đai Làng Rừng chở che, lưu giữ những bãi cọc Bạch Đằng, những dấu tích một thời đánh giặc, và cứ thế bền bỉ, âm thầm gửi lại đến muôn sau.

Huyền thoại Bạch Đằng giang

< Bãi cọc Đồng Má Ngựa được khai quật năm 2010, nằm giữa khu vực nuôi trồng thuỷ sản và canh tác lúa của người dân.
Dulichgo
Dòng chảy thời gian gần 1.000 năm đã che phủ nhiều bí ẩn quanh trận thủy chiến, nhưng những huyền thoại về những con người, những địa danh vẫn còn lưu giữ đến tận ngày nay. Vùng đất địa linh nhân kiệt này đã sản sinh ra những con người gắn liền với những chiến công hiển hách, trong số đó phải kể đến Vua Bà, người phụ nữ bán nước ven sông.

Chỉ tay về phía bến phà Rừng, ông Bình trầm ngâm bảo – “Bến sông này là nơi ghi dấu rõ nét nhất chiến thắng Bạch Đằng 1288. Sự tích này kể về một người phụ nữ bán nước ven sông đã hiến kế cho Trần Hưng Đạo đánh tan quân thù đấy”. Điều khiến chúng tôi không khỏi bất ngờ khi đến vùng chiến địa này, từ chú lái xe ôm đến cô hàng nước hay bác nông dân, mỗi người đều như những “pho sử sống” qua những ký ức cha ông truyền đời kể lại.

Người dân ở Quảng Yên hiện vẫn còn truyền khẩu câu ca dao “Tháng Tám trâu bò ra/Tháng Ba trâu bò về” liên quan đến lịch con nước triều ở vùng cửa sông Bạch Đằng. Theo các cụ cao niên, câu ca dao có nghĩa là vào tháng Tám âm lịch khi nào trâu bò ra đồng làm ruộng là lúc con triều dâng; còn tháng Ba âm lịch khi nào trâu bò từ đồng về chuồng là lúc nước rút.

< Hai cây lim cổ thụ giếng rừng trên 700 tuổi là dẫn tích của một cánh rừng cổ ở khu vực gần sông Bạch Đằng (phường Yên Giang), nơi cung cấp cọc gỗ cho những trận đánh nổi tiếng năm xưa.

Câu ca dao này được gắn với truyền thuyết về miếu Vua Bà và cây quếch tương truyền mấy trăm năm tuổi. Bên bến đò Rừng cổ có một cây quếch cổ thụ. Dưới cây này là một quán nước. Bà chủ quán nước nắm chắc lịch triều, địa thế lòng sông, lúc nào nước lên, lúc nào nước xuống, chỗ nào có ghềnh đá, đoạn sông nào nước sâu.

Chính bà hàng nước đã đọc câu ca dao trên và giải thích kỹ lưỡng Hưng Đạo Vương về lịch con nước. Không những thế, bà còn hiến kế “trại An Hưng có nhiều cỏ cây dễ cháy, hãy làm bè mảng mà thiêu đốt thuyền giặc”. Nhờ đó, Trần Hưng Đạo đã bày binh bố trận hợp lý, cắm cọc nơi hiểm yếu kết hợp với dải đá ngầm Ghềnh Cốc và Ghềnh sông Chanh, bịt đường thoát ra biển Đông của thuyền binh quân giặc.

< Cây quếch cổ thụ gần nghìn năm tuổi vẫn toả bóng mát cho đến ngày nay.
Dulichgo
Sau chiến thắng, Trần Hưng Đạo quay lại bến đò Rừng cố tìm bà hàng nước để tạ ơn, nhưng không thấy bà đâu mà chỉ thấy một đống mối rất to đùn lên nơi bà ngồi hằng ngày. Cảm kích trước công ơn, Trần Hưng Đạo đã xin vua Trần sắc phong bà là Vua Bà rồi sai quân sỹ lập miếu thờ. Miếu ấy, (cây quếch ấy nay vẫn còn) được người dân gọi là miếu Vua Bà.

“Trong gia phả 18 đời của Thành hoàng làng có đoạn ghi lại cảnh tượng Trần Hưng Đạo cưỡi con ngựa hồng to lớn chỉ huy quân sỹ tiêu diệt quân Nguyên Mông. Trong lúc say đánh giặc, Ngài bị xổ tóc nên đã dừng lại, chống kiếm để búi lại tóc. Sau này, dân làng lập đình thờ Ngài làm Thành hoàng” – Cụ Lê Hữu Bá, một vị cao niên trong làng kể lại.

< Miếu Vua Bà thờ bà bán nước bày kế đánh giặc cho Trần Hưng Đạo.

Ông Lê Đồng Sơn, nguyên Trưởng phòng Văn hóa và Thông tin thị xã Quảng Yên là người dành nhiều tâm huyết nghiên cứu về chiến thắng Bạch Đằng cho rằng, “Miếu Vua Bà và truyền thuyết Vua Bà vừa phản ánh tục thờ mẫu của cư dân sông nước vừa ánh xạ về những đóng góp của nhân dân trong chiến thắng ngày 8 tháng Ba năm Mậu Tý (1288)”. Ông đồ rằng, chính người dân sông nước đã “mách bảo” Trần Hưng Đạo những nơi hiểm yếu để cắm cọc, lịch nước triều lên xuống để đưa giặc vào trận thế đã giăng sẵn.

Ngày nay, người dân Quảng Yên còn lưu truyền câu: “Sông Bạch Đằng là nơi cửa ải/ Tổng Hà Nam là bãi chiến trường”. Sự gắn kết giữa truyền thuyết Trần Hưng Đạo búi lại tóc với câu ca dao trên phần nào phản chiếu sự ác liệt của trận đánh trong tâm thức nhân dân vùng cửa sông này.
Dulichgo
Tất cả đã dần trôi về phía xa xăm. Bạch Đằng hôm nay êm ả khúc hát ru bình yên của Mẹ thiên nhiên. Thời gian như những con sóng Bạch Đằng lớp lớp chồng lên nhau tung bọt trắng và Làng Rừng xưa nay là phố phường sầm uất. Chỉ những địa danh gắn với lịch sử oai hùng của cha ông còn mãi…

Theo Hoàng Dương (Thanh Niên)
Người Miền Trung !

Cụm di tích chiến thắng Bạch Đằng ở Yên Giang – Quảng Ninh
Giải mã bí ẩn bãi cọc Bạch Đằng Giang (Kỳ 1)

Facebook Comments

DienDan.Edu.Vn

DienDan.Edu.Vn Cám ơn bạn đã quan tâm và rất vui vì bài viết đã đem lại thông tin hữu ích cho bạn.
DienDan.Edu.Vn! là một website với tiêu chí chia sẻ thông tin,... Bạn có thể nhận xét, bổ sung hay yêu cầu hướng dẫn liên quan đến bài viết. Vậy nên đề nghị các bạn cũng không quảng cáo trong comment này ngoại trừ trong chính phần tên của bạn.
Cám ơn.

121 Comments

  1. Its like you read my mind! You seem to know a lot about this, like you wrote the book in it or something. I think that you could do with some pics to drive the message home a bit, but instead of that, this is excellent blog. A fantastic read. I will definitely be back.

    Reply
  2. I have been browsing online more than 3 hours nowadays, yet I by no means discovered any interesting article like yours. It is lovely price enough for me. In my view, if all site owners and bloggers made just right content as you probably did, the net might be a lot more useful than ever before.

    Reply
  3. I precisely wanted to thank you very much once again. I do not know the things I might have used without the entire information shared by you directly on my area of interest. It previously was an absolute frustrating scenario for me, but spending time with a new well-written strategy you processed that took me to jump for fulfillment. Now i’m thankful for the service as well as expect you realize what a great job you were undertaking teaching people today all through your website. Probably you have never got to know all of us.

    Reply
  4. I loved as much as you will receive carried out right here. The sketch is tasteful, your authored material stylish. nonetheless, you command get bought an nervousness over that you wish be delivering the following. unwell unquestionably come further formerly again as exactly the same nearly very often inside case you shield this increase.

    Reply
  5. This is the right blog for anyone who wants to find out about this topic. You realize so much its almost hard to argue with you (not that I actually would want…HaHa). You definitely put a new spin on a topic thats been written about for years. Great stuff, just great!

    Reply
  6. Thanks for the sensible critique. Me & my neighbor were just preparing to do some research about this. We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I’m very glad to see such fantastic information being shared freely out there.

    Reply
  7. Thanks for sharing excellent informations. Your web-site is very cool. I am impressed by the details that you have on this blog. It reveals how nicely you understand this subject. Bookmarked this website page, will come back for extra articles. You, my friend, ROCK! I found simply the information I already searched all over the place and simply couldn’t come across. What a perfect site.

    Reply
  8. I precisely needed to appreciate you all over again. I am not sure the things I would’ve implemented without the actual opinions provided by you directly on this area of interest. Previously it was the troublesome issue in my position, nevertheless considering the expert approach you handled that took me to weep with gladness. Extremely thankful for your service and even expect you find out what an amazing job you’re carrying out training others through the use of your blog post. Most likely you’ve never come across all of us.

    Reply
  9. Together with everything which appears to be developing throughout this particular area, your viewpoints tend to be somewhat refreshing. On the other hand, I am sorry, but I can not subscribe to your whole strategy, all be it refreshing none the less. It seems to me that your remarks are not entirely rationalized and in fact you are your self not totally confident of your argument. In any case I did take pleasure in examining it.

    Reply
  10. Have you ever thought about adding a little bit more than just your articles? I mean, what you say is valuable and all. But think about if you added some great images or videos to give your posts more, “pop”! Your content is excellent but with images and video clips, this blog could definitely be one of the most beneficial in its field. Excellent blog!

    Reply
  11. I do consider all the concepts you have offered for your post. They are really convincing and can certainly work. Nonetheless, the posts are too short for newbies. May just you please lengthen them a bit from subsequent time? Thank you for the post.

    Reply
  12. Superb blog you have here but I was curious if you knew of any user discussion forums that cover the same topics discussed in this article? I’d really love to be a part of online community where I can get suggestions from other knowledgeable individuals that share the same interest. If you have any recommendations, please let me know. Cheers!

    Reply
  13. I wanted to create you the very little observation to help thank you very much again on the stunning principles you have contributed on this website. This is really surprisingly open-handed with you to present without restraint precisely what a lot of folks could have advertised as an ebook in order to make some bucks on their own, especially given that you could have tried it if you ever desired. These advice additionally served like a great way to fully grasp that many people have similar passion really like mine to figure out more and more when considering this problem. I think there are several more pleasant occasions up front for folks who read your blog post.

    Reply
  14. Please let me know if you’re looking for a author for your site. You have some really good articles and I believe I would be a good asset. If you ever want to take some of the load off, I’d really like to write some material for your blog in exchange for a link back to mine. Please shoot me an e-mail if interested. Many thanks!

    Reply
  15. With everything that seems to be building throughout this area, your perspectives are fairly radical. Even so, I am sorry, but I do not subscribe to your whole theory, all be it refreshing none the less. It would seem to everybody that your remarks are not totally justified and in fact you are generally your self not really entirely convinced of your point. In any event I did take pleasure in reading through it.

    Reply
  16. Can I simply say what a aid to find someone who really is aware of what theyre speaking about on the internet. You definitely know tips on how to deliver a problem to mild and make it important. Extra individuals have to learn this and understand this side of the story. I cant imagine youre no more common since you definitely have the gift.

    Reply
  17. What i do not understood is in truth how you’re now not really a lot more neatly-favored than you might be now. You are very intelligent. You understand therefore significantly in terms of this topic, made me personally consider it from numerous varied angles. Its like women and men aren’t interested unless it is one thing to accomplish with Woman gaga! Your individual stuffs excellent. Always care for it up!

    Reply
  18. Hey there this is somewhat of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML. I’m starting a blog soon but have no coding know-how so I wanted to get guidance from someone with experience. Any help would be greatly appreciated!

    Reply
  19. You really make it appear really easy with your presentation however I to find this matter to be actually one thing which I believe I would by no means understand. It sort of feels too complicated and very vast for me. I’m taking a look ahead to your next publish, I¦ll attempt to get the hold of it!

    Reply
  20. Good – I should certainly pronounce, impressed with your website. I had no trouble navigating through all tabs and related information ended up being truly simple to do to access. I recently found what I hoped for before you know it in the least. Reasonably unusual. Is likely to appreciate it for those who add forums or something, web site theme . a tones way for your customer to communicate. Nice task..

    Reply
  21. Its such as you read my thoughts! You appear to understand a lot about this, like you wrote the book in it or something. I believe that you simply could do with some p.c. to drive the message home a little bit, but instead of that, that is fantastic blog. A great read. I’ll definitely be back.

    Reply
  22. Woah! I’m really enjoying the template/theme of this site. It’s simple, yet effective. A lot of times it’s hard to get that “perfect balance” between usability and appearance. I must say you’ve done a amazing job with this. Also, the blog loads extremely fast for me on Firefox. Exceptional Blog!

    Reply
  23. My spouse and I stumbled over here different web page and thought I might as well check things out. I like what I see so now i am following you. Look forward to finding out about your web page again.

    Reply
  24. A formidable share, I just given this onto a colleague who was doing slightly analysis on this. And he in fact purchased me breakfast as a result of I found it for him.. smile. So let me reword that: Thnx for the treat! However yeah Thnkx for spending the time to debate this, I feel strongly about it and love reading extra on this topic. If possible, as you turn into experience, would you mind updating your weblog with extra particulars? It is highly helpful for me. Huge thumb up for this blog publish!

    Reply
  25. I am really enjoying the theme/design of your site. Do you ever run into any web browser compatibility problems? A couple of my blog audience have complained about my website not working correctly in Explorer but looks great in Safari. Do you have any ideas to help fix this issue?

    Reply
  26. It’s a shame you don’t have a donate button! I’d certainly donate to this brilliant blog! I suppose for now i’ll settle for book-marking and adding your RSS feed to my Google account. I look forward to fresh updates and will share this site with my Facebook group. Chat soon!

    Reply
  27. This design is wicked! You definitely know how to keep a reader amused. Between your wit and your videos, I was almost moved to start my own blog (well, almost…HaHa!) Great job. I really enjoyed what you had to say, and more than that, how you presented it. Too cool!

    Reply

Đăng bình luận

(+84) (85) 39.67890